?laç Takip Sistemi Haberler

ilaç takip sistemi hakk?nda

26-11-2007

 

?laç takip sistemi hakk?nda ?laç Eczac?l?k Genel Müdürlü?ü’nün yay?nlam?? oldu?u bilgilendirme yaz?s? a?a??da bilginize sunulmu?tur.

  

?LAÇ TAK?P S?STEM?

?laç ve Eczac?l?k Genel Müdürlü?ü, ilaçlar?n daha etkin bir ?ekilde ve uygun fiyatlarla tüm vatanda?lara ula?t?r?labilmesi için ciddi at?l?mlar yapmaya devam ediyor. SSK devri sonras?nda ilaca eri?ebilirlik son derece önemli bir kavram olarak ortaya ç?km??, özel eczanelerin tüm sosyal güvenlik kurumlar? için ilaç verebilir duruma gelmesi ile vatanda?lar?m?z?n ilaca eri?iminde ilerleme kaydedilmi?tir.

?laca eri?im yan?nda bunlar?n vatanda?a güvenilir bir biçimde ula?t?r?lmas?n?n önemi de giderek artmaktad?r. ?laç güvenilirli?i, “farmakovijilans” olarak an?lmaktad?r. Farmakovijilans asl?nda Advers etkilerin takibi gibi bilinse de tersinden dü?ündü?ümüzde ilac?n formülünün zarar vermeyecek ?ekilde haz?rlanmas?, ilac?n formülünde yaz?ld??? gibi üretilmesi, depolanmas?, bozulmadan hastalara iletilmesi ve bundan sonra da etki ve yan etkilerinin izlenmesi kavramlar?n? içermektedir. Bu zincirin hiçbir halkas?nda zay?fl?k olmamal?d?r.

Son y?llarda ülkemizde ilaçlar?n di?er ülkelerde oldu?u gibi sahtecili?inden ziyade kupürlerinin sahteli?i ile ilgili çok say?da ?ikâyet gündemdedir. ?laç kutular?n?n bilinmeyen adreslerde yeniden bas?lmas?, daha önce sosyal güvenlik kurumlar?na sat?lm?? bulunan ilaçlar?n kutular?ndan ç?kar?larak yeni bir kutuya konularak defalarca sat?lmas? sadece mali aç?dan bir israf ve kaynak aktarma de?il ayr?ca ilaçlar?n güvenilirli?ini bozan bir olumsuzluktur.

Asl?nda, ilaçlar?n kutular?n?n aç?lmas? veya üretim yeri d???nda ambalajlar?n yeniden elleçlenmesi ilac?n güvenilirli?ine olumsuz etki etmekteydi. Kupür kesme bu aç?dan da sak?ncal? görülmekte ancak sat?lan ilac? tan?mlamak için ba?ka bir çare görülmemekteydi.

Bilgisayar teknolojisindeki ilerlemeler ve ileti?im imkanlar?n?n artmas? bugün ilaçlar?n tamam?n?n bir sistem ile hiçbir taraf? zorlamadan izlenmesini mümkün k?lmaktad?r. Bu sebeple, Genel Müdürlü?ü taraf?ndan “?laç Takip Sistemi” adl? bir sistemin temel prensipleri ortaya konmu?tur. Sistemin çal??mas? ve ilaçlara uygulanmas? için Genel Müdürlü?ü, ilaç sektörü, eczane ve sosyal güvenlik kurumlar? temsilcileri ile çal??malar yürütmektedir.

?laç Takip Sistemi’nin –k?sa ad?yla ?TS- amaçlar? k?saca;

1.      Sahte ilaçlar?n ülkemizde yer almas?n? engellemek,

2.      Sahte kupür ile ilaç yolsuzlu?una izin vermemek,

3.      Nas?l olursa olsun, her kutu ilac?n ancak bir defa ödenmesini sa?lamak,

4.      Farmakovijilans ve hasta güvenli?i aç?s?ndan ilaçlar? gittikleri son nokta olan hastalara kadar izlemek,

5.      ?laçlar?n hareketlerini bir veri halinde görmek,

6.      Ve bu veriyi anlaml? sonuçlara çevirerek politikalar üretmek, ?eklinde aç?klanabilir.

 


?TS, merkezi bir sistemdir. Üreticilerden ba?layarak ilac? satan, depolayan ihraç veya ithal eden tüm birimler ile eczaneler her türlü hareketlerini bu sisteme bildireceklerdir. Sistem, bildirimler ile o ilac?n ?eceresinin olu?turulmas? ve ödeme öncesi yap?lacak kontrollerde ?eceresi düzgün ç?kmayan ilaçlar?n ödenmemesi dü?üncesi üzerine kurulmu?tur.

Sistem böyle ifade edilmekle birlikte, her kutunun benzersiz bir numaraya sahip olmad??? bir durumda bu sistem çal??mayaca?? için öncelikle ilaçlar?n üstünde benzersiz bir numara olu?turmak için gereken tüm parametreleri ta??yacak bir standart tan?mlay?c? bulunmas?n?n uygun olaca?? dü?ünülmü?tür. Sektör ve di?er kat?l?mc?larla ilaçlar?n üstüne konulacak ikincil bir tan?mlay?c? konulmas?na ve bunun tipinin bir 2 boyutlu barkod tipi olan “Data Matrix” olmas?na karar verilmi?tir.


2 boyutlu barkod içeri?i; barkod numaras? (MMNM’den al?nan EANUCC13 numaras?), ilaç seri numaras?, ilac?n serisi içindeki s?ra numaras?, üretim tarihi ve son kullanma tarihi bilgileri ?eklindedir. Bu bilgilerin birlikte aranmas? sonucunda benzersiz bir bilgi ç?kmaktad?r ve bu bilgi 2 boyutlu barkod taraf?ndan okunmas? gereken her noktada okunabilmektedir. Böylece, her kutu ilac?n bir tan?mlay?c? ile ta??nabilen, benzersiz bir numaras?n?n olmas? mümkün olacakt?r.

Bildirimler 2 boyutlu barkod içeri?ine ek olarak üretici, al?c?, sat?c?, hasta, hekim, belge numaras?, belge tarihi gibi ba?ka bilgiler de içermektedir. Bütün bu bilgilerin topland??? ?laç Takip Sistemi ise bilgileri toplay?p anlaml? hale getirerek sorgulay?c?lara belirli kurallar içinde sunacakt?r.

Sosyal Güvenlik Kurumu, e-reçete için bir geçi? planlamaktad?r. Sa?l?k sektörü için büyük faydalar sa?layabilecek bu geçi?le e? zamanl? olarak yürütülecek olan ?laç Takip Sistemi çal??mas? sonras?nda Sosyal Güvenlik Kurumu’nun reçete kontrolleri son derece kolayla?acakt?r.

Sosyal güvenlik kurumlar?na sat?lan ilaçlar?n gerçekli?i sorguland???nda ise kafalarda hiç ?üphe b?rakmayacak ?ekilde ?TS cevap verecektir.

?TS i?leyince; öncelikle üreticiler veya ithalatç?lar bir ürünü ?TS’ne beyan edeceklerdir. Buna üretim/ithalat bildirimi denilmektedir. Üretim veya ithalat izni olan herhangi bir firma bu izinleri çerçevesinde bildirimlerini yapacaklard?r. Üretim/ithalat bildirimi yap?lmayan hiçbir ürün sosyal güvenlik kurumlar? taraf?ndan ödenmeyecektir.

Ecza depolar?n?n ürünleri yönlendirmede rolleri çok büyüktür. ?laçlar?n ilaca özgü yöntemlerle depolanmas? ve ta??nmas? gerekmektedir. ?laçlar?n farmakovijilans aç?s?ndan risk olu?turmamas? için depolar?n yap?lar? önemli görülmektedir.

Yap?lan incelemelerde ürünlerin da??t?m zinciri içinde hareketleri fazla karma??k görünmemektedir. Bu sebeple ecza depolar?n?n iç hareketleri bir yana b?rak?larak bildirim i?lemleri son derece basitle?tirilmi?tir. Sat?? bildirimi ?eklindeki bildirim ile ilaçlar ecza depolar?n?n stoklar?ndan ç?karak sat?ld?klar? yerin stoklar?na girmektedirler.

Eczaneler ülke çap?nda yayg?n bir durumdad?rlar. Halen say?lar? 23,000 civar?nda olan eczanelerin sat??lar? büyük oranda hastalara yap?lmakta, bunun yan?nda di?er eczanelerle ya sat?? ya da mal takas? ?eklinde baz? hareketleri de bulunmaktad?r. Hastalara yap?lan sat??lar?n çok büyük bir oran? sosyal güvenlik kurumlar?nca ödenmektedir.

Eczanelerin i?lemleri gözlendi?inde, eczanelerin reçeteli ya da reçetesiz olsun, hastalara verdikleri ilaçlar? ?TS’ye bildirmelerinde bir engel bulunmad??? görülmü?tür. Eczaneler sosyal güvenlik kurumlar?nca ödenecek veya hastalara elden yapt?klar? herhangi bir sat??? bir bildirim olarak ?TS’ye ula?t?racaklard?r.

Bir eczane kendisine bildirimleri yap?lmadan gelmi? bir ürünü asla satmamal?d?r. Sosyal güvenlik kurumlar?nca böyle bir ürün, ?eceresi eksik oldu?u gerekçesi ile ödenmeyecektir. Bir eczaneye gelmi? bir ürün, herhangi bir sebepten ba?ka bir eczaneden sat?lmak istendi?inde ?eceresinin yanl?? olmas? sebebiyle ödenemeyecektir. Buna göre, bugün eczaneler aras?nda yap?lan takaslar eczanelerin birbirlerine satt?klar? ürünlere dönü?ecek ve her biri birer sat?? bildirimine konu olacakt?r.

Bu sistem kupür sahtecili?ini nas?l çözecektir? Yukar?da say?lan bildirim noktalar?n?n tamam? onayl? yani sistemce tan?nm?? birimler veya kurulu?lard?r. Kupür sahtecili?i, olmayan ürünün sat?lmas? ?eklinde dü?ünülmelidir. Sat?lan ilaç de?il ço?unlukla kaçak olarak bas?lm?? bir kutu veya kutunun bir parças?d?r.

E?er kutu üretici veya ithalatç? taraf?ndan piyasaya sürülmü?se ?TS’e bildirimi yap?lm?? bir kutudur ve izlenmektedir. Bunun d???nda herhangi bir kutu ?TS d???nda kald??? için ödenemeyecektir ve çok k?sa bir sorgulama sonucunda ?eceresi eksik olan bir kupürün sahteli?i anla??labilecektir. Sistemde kay?tl? olan birimler ancak bildirim yapabileceklerdir. Böylece, kupür sahtecili?inin önüne geçilebilecektir.

 


 

Hiçbir nokta sistem d???nda kalmayacak ve bildirimlerini istenilen aral?klarda yapm?? olacaklard?r.

Sistem, sektörün kulland??? kolilere yine içeri?i belirten bir etiket yap??t?rmas?n? mecbur etmektedir. Bu suretle sevk?yatlar kolayla?acak, ilaç lojisti?i büyük bir kalite kazanacakt?r.

Sistem gelece?e dönük olarak planlanm??t?r. Sistem, koli etiketlerinde RFID uygulamas?na son derece yatk?n durumdad?r. Sektör dernekleri ile birlikte çal???lmaktad?r. RFID uygulamas? gecikmeli de olsa ilaç lojisti?ine mutlaka girecek ancak bugün tespit edilen koli barkodu bilgileri yine de her ihtimale kar?? bir 2D barkod ile etikete mutlaka bas?lacakt?r. Sistem ile eczanelerden ba?layarak tüm noktalarda çal??ma yöntemleri bir miktar de?i?ecektir. Örne?in eczanelerde okuyucular, yaz?l?mlar de?i?ecek, üretici firmalar kutu dizaynlar?ndan ba?layarak di?er ülkelerdeki çal??malar?na kadar etkileneceklerdir ancak bu faaliyet sonras?nda kendilerine bu de?i?ikliklerin bir geri dönü? olarak yans?yaca?? muhakkakt?r.

Sistemin ürünlerin çal?nmaya kar?? bile çok büyük oranda güvenlik sa?layaca?? dü?ünülmektedir. Çal?nan ürünlerin ba?ka bir noktada sat?lam?yor olmas? sonucu, eczane ve ecza depolar? soygunlar?n?n azalmas? beklenmektedir.

Sistem Genel Müdürlük otomasyon altyap?s?n?n bir parças? olarak ilaç veritaban? ile ili?kisel bir yap?da çal??acakt?r.

?TS, di?er ülkelerde ilaçlar?n izlenmesi için dü?ünülen e-?ecere (e-pedigree) çal??malar?n?n bir benzeri ?eklindedir ve dünyada ilk uygulamalar?ndan biri olacakt?r.

?laç ve Eczac?l?k Genel Müdürlü?ü ?laç Takip Sistemi ile 2008 y?l?nda 2007 y?l? ilaç harcamalar?na göre en az %5 tasarruf sa?lanmas?n? hedeflemektedir.